Salman Rushdie ve Kitabı: Şeytan Ayetleri

Salman Rushdie 1989 yılında Şeytan Ayetleri romanını yayınladıktan sonra islam dünyasından büyük tepkiler almıştı. İran Devrimi Muhafızları’na yakın haber ajansı haberine göre devlet tarafından idare edilen 40 İranlı basın kuruluşu yazar Salman Rushdie’nin öldürülmesi için başına 600.000 dolar ödül koyulduğunu açıkladı. Bu ödül içerisinde 30 Bin dolar ile en büyük desteği veren İran yarı resmi haber ajansı Fas olmuştur.

Duyuruyu İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ayetullah Humeyni’nin Salman Rushdie için 15 Şubat 1989 tarihinde “Şeytan Ayetleri” romanından ötürü kâfirlikle suçlayan fetvasında, kitabın yazarının ve yayımlanmasına yardımcı olan herkesin öldürülmesi gerektiğini söyleyerek ilan etmiştir.

Bu olayın üzerine, kitabı Japoncaya çeviren Hitoşi İgaraşi ofisinde bıçaklanarak öldürülmüş, İtalyancaya çeviren Ettore Capriolo Milan’daki evinde bıçaklanmış ancak hayatta kalmış, kitabın Norveç’teki yayıncısı ise Oslo’daki evinin önünde sırtından vurularak öldürülmüştü. Kitabı Türkçeye çeviren ve bir kısmının Aydınlık gazetesinde tefrika haline yayımlanmasını sağlayan Aziz Nesin de ölüm tehditleri almış, kitap Türkçede hiç yayımlanmamıştı. Ayrıca, Aziz Nesin’in yakılmaktan son anda kurtulduğu 1993’teki Sivas katliamı da “Şeytan Ayetleri” bahanesiyle yapılmıştı.

Daha sonra Salman Rushdie hakkında çıkarılan ölüm fetvası nedeniyle polis nezaretinde gizlenerek yaşamaya başlamıştır. Bu şekilde yaşadığı dokuz yılını, polis tarafından verilen takma ismi Joseph Conrad ve Anton Çehov’un ilk isimlerinden oluşan Joseph Anton isimli kitabında anlatmıştır.

Salman Rushdie:

Uɾduca ve İngilizce konuşan Müslüman bir ailenin oğlu olarak 1947’de (bağımsızlıktan iki ay önce) Bombay’da doğdu. 1961’de lise eğitimi için İngiltere’ye gönderilen Rushdie’nin ailesi, 1964’te diğer Müslümanlar ile zorunlu olarak Pakistan’a göç etti ve Karaçi’ye yerleşti. Cambridge’de tarih eğitimi gören Rushdie fantastik bilim kurgu denemesi olan ilk romanı Grimus (1975) ile eleştirmenlerin dikkatini çektikten sonra, Gece Yarısı Çocukları (Metis, 2000) romanı ile (1981 Booker, 1982 James Tait Black, 1993 Booker of Bookers ödülleɾi) dünya çapında ün kazandı. Hindistan tarihi ve politikasına eleştirel yaklaşımı nedeniyle Hindistan’da yasaklanan bu romanı, bu kez Pakistan’da aynı akıbete uğrayan Utanç (Metis, 2005) izledi. Nikaragua anılarını aktardığı The Jaguar Smile’ın (1987, Jaguar Gülüşü, Pencere, 1989) ardından yazdığı The Satanic Verses (1988, Şeytan Ayetleri) ile 1988 Whitbread ödülünü kazandı.

Geçen Ayın Yazıları